Śnieżnika

Plan Śnieżnika – jak wspomnieliśmy – traktuje przestrzeń fizyczną jako wartość zrelatywizowaną społecznie i kulturowo. Obszar masywu górskiego i jego podnóży jest nie tylko terytorium geograficznym, jednostką administracyjną, miejscem procesów inwestycyjnych itp., ale jest terenem działań społecznych uczestników zbiorowości ludzkich. Jest „polem interakcji1′, których zmienne natężenie winno odpowiadać rozmaitym sytuacjom i stanom związanym z wzorami wypoczynku. Nie powinno ono przekroczyć określonych wielkości pod groźbą deformacji oczekiwanych i pożądanych rezultatów. I tak np. celowe pozostawienie wielkich obszarów o ograniczonym zagospodarowaniu, brak ułatwień w komunikacji masowej w tych obszarach – z czym wiąże się linearność zagospodarowania (np. wzdłuż leśnych szlaków wędrówkowych) – zmierza do ograniczenia owej gęstości interakcji, zmniejszenia nacisku kontroli nieformalnej, zwiększenia wolności zachowań jednostek i małych grup zawsze wtedy, kiedy zachowania takie są szczególnie cenione i potrzebne.

Czytaj dalej

Turystyka elitarna

Polska turystyka górska przed II wojną światową była turystyką elitarną – w szczególnym sensie słowa „elita”. Przeważała w niej warstwa ludzi związanych z wolnymi zawodami, twórców, wyższych kręgów urzędniczych – warstwa historycznie odgrywająca w Polsce wielką rolę, zwana „inteligencją”.

Po wojnie ruszyły w stronę gór wszystkie warstwy społeczne. Górska stolica Polski ¦- Zakopane – widywała przed wojną rocznie 160 tys. osób w 1960 r. ponad milion, w 1964 r. – 2 miliony. Klub Wysokogórski ze stu doszedł do tysiąca członków aktywnych. Tysiące fabrycznych autokarów, samochodów i motocykli zapełniło w dni świąteczne drogi wiodące ku Tatrom…

Czytaj dalej

Cztery główne czynniki kształtują oblicze współczesnej kultury

1. Czynnik gospodarki czasem – ustalający zasadnicze struktury części „zajętej” i części „wolnej” dnia, tygodnia i roku pracowniczego, szkolnego i in.

2. Czynnik gospodarki przestrzenią – kształtujący procesy, w ramach których urządzenia, tereny i obiekty mieszkalne, przemysłowe, rekreacyjne i in. są sytuowane (lub sytuują się „same”) w określonych miejscach układów osadniczych.

Czytaj dalej

Dynamiczny wzrost przewozów lotniczych z wielkich miast

W ostatnim okresie notuje się dynamiczny wzrost przewozów lotniczych z wielkich miast różnych kontynentów do atrakcyjnych obszarów górskich. Nowe formy organizacyjne i finansowe (czarter) wytworzyły w Alpach nowy typ turystyki, szczególnie zimowej: przylot grupowy samolotem – autokarowe przemieszczanie się z jednej stacji sportów zimowych do drugiej na parodniowy pobyt – powrót samolotem. System ten charakteryzuje maksymalna kondensacja i mechanizacja obsługi. Brak czasu na indywidualizację pobytu i osobistego doświadczenia gór zastępuje się bogatym programem („panoptikum”) sprawnie realizowanym. Skutki są czasem nieoczekiwane. Dla przykładu: szybkie zakwaterowanie dużych wycieczek czarterowych wymaga hoteli odpowiedniej wielkości. Rozdział grupy wycieczkowej na mniejsze, lokowane w różnych obiektach, często odległych, jest kłopotliwy, zabiera czas, wymaga dodatkowej obsługi. W efekcie liczne ośrodki turystyczne Austrii, słynące do niedawna z małych, przytulnych, „familijnych” zajazdów i gospód, zostały zmuszone do budowy wielkich, zindustrializowanych hoteli typu miejskiego. Góry trzeba było adaptować do ludzi, nie odwrotnie.

Czytaj dalej

POD ZNAKIEM KARCZMY I PENSJONATU

Oni mieli swe gospody Pod Królową Gęsią Nóżką i oberże pod Błękitnym Lwem: myśmy mieli – karczmę polską – opisaną w Panu Tadeuszu, malowaną przez Michałowskich, Chełmońskich, Gierymskich. U nich z głębi restauracyjnej sali schody wiodły do schludnych pokoików z okiennicami wyciętymi w kształt serca. U nas z ławy, gdzie po sąsiedzku ciągnęło się okowitę, droga wiodła co najwyżej na słomę okrytą szlacheckim kobierczykiem. Karczma polska ze szty-chów Daniela Chodowieckiego niewiele ma wspólnego z angielskim „Zajazdem pod Markizem Granby” rysowanym przez Phiza i Seymoura i rzewnie opisywanym przez Dickensa…

Czytaj dalej

SOCJOLOG JAKO WIZJONER KRAJOBRAZU

Oddajemy się wyobraźni, gdy doświadczenie wydaje się nam zbyt powszednie Immanuel Kant Według Larousse’a wizjonerem jest ten, kto w drodze nadnaturalnego komunikowania postrzega (lub wierzy, że postrzega) rzeczy ukryte przed ludźmi. W przenośni Larousse określa jako wizjonera człowieka mającego idee ekstrawaganckie.

Wizjonerstwo, o jakim będzie tu mowa, istotnie wiąże się z postrzeganiem „rzeczy ukrytych przed oczyma ludzi”. Ale nie wszystkich ludzi, tylko tych, którzy nie są obdarzeni pewnym szczególnym rodzajem wyobraźni. Niekiedy nazywa się ją (za C. Wright-Millsem) socjologiczną. Wrócimy jeszcze do tej sprawy.

Czytaj dalej

Przemiany spolecznosci lokalnych pod wplywem turystyki

Obszary geograficzne, krajobrazy przyrodnicze i kulturowe, osiedla, nie są jedynym przedmiotem przekształceń powodowanych przez rozwój podróżowania, wędrówek, ruchu wakacyjnego i budowę towarzyszących im urządzeń rekreacyjnych. Zmianom ulegają także (a może przede wszystkim) zbiorowości ludzkie, żyjące na danych obszarach.

Czytaj dalej

ZMIANY W HIERARCHII PRESTIŻU

Nie pozostaje to bez wpływu na stopniowe zmiany w utrwalonym dotąd porządku prestiżów osób i gradacji ich ról społecznych. Szczególnie jest to widoczne wszędzie tam, gdzie inicjatywy w sferze ob-sługi ruchu turystycznego nie zostają podjęte przez ludność miejscową (np. na skutek konserwatyzmu wiążącego miarę uznania społecznego wyłącznie ze sferą własności rolnej lub hodowlanej). W przypadkach takich usługi turystyczne zostają zmajoryzowane lub w pełni przejęte przez przybyszów z innych okolic, najczęściej z miast.

Czytaj dalej

„BRZEG” – JAKO MIEJSCE WYPOCZYNKU

Rola „brzegu” zazwyczaj bywa sprowadzana do „plażowania”. Takie traktowanie przestrzeni przyległej do wody jest dziś nieporozumieniem – jak pisaliśmy o tym wyżej. Intensywna praca współczesna wymaga intensywnego wypoczynku, a zapewnić może go tylko wielofunkcyjność ośrodka. Należy przez to rozumieć bogactwo wyboru aktywnych sposobów spędzania wolnego czasu, w miarę możli-wości uwolnionego także od przydługich procedur organizacyjnych lub gastronomicznych. W szczególności wysoko zorganizowane typy ośrodków wypoczynkowych (komunalne i in.) winny umożliwiać swobodne wykorzystanie wolnego czasu przez przejmowanie szeregu usług i ułatwień w rodzaju możliwości wyżywienia na miejscu, opieki nad dziećmi, łatwości pożyczenia sprzętu sportowego, właściwej prze- lotowości urządzeń zabawowych i sportowych.

Czytaj dalej